Zaburzenia osobowości to głęboko zakorzenione wzorce myślenia i zachowania, które odbiegają od przyjętych norm i stanowią dla człowieka źródło cierpienia. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się w późnym dzieciństwie lub okresie dojrzewania. Za ich rozwój odpowiadają czynniki społeczne (np. przemoc i zaniedbanie przez opiekunów), genetyczne oraz biologiczne (związane z funkcjonowaniem mózgu i neuroprzekaźników).
Rodzaje zaburzeń osobowości
Najczęściej występujące zaburzenia osobowości to:
- Zaburzenie dyssocjalne – główne objawy stanowią brak poczucia winy i empatii, lekceważenie zasad oraz impulsywność, często nawet agresja.
- Osobowość zależna – polega na poczuciu niezdolności do samodzielnego życia i potrzebie opieki w najprostszych sprawach.
- Zaburzenia osobowości typu borderline – przejawiają się wahaniami nastroju, lękiem przed odrzuceniem oraz skłonnością do agresji.
- Osobowość anankastyczna – osobę z tym zaburzeniem cechuje perfekcjonizm, wewnętrzny przymus postępowania zgodnie z pewnymi zasadami oraz nadmierna ostrożność.
- Zaburzenie histrioniczne – oznacza potrzebę bycia w centrum uwagi, nadmierną pobudliwość emocjonalną i przesadny sposób wyrażania siebie.
- Osobowość unikająca – w tym zaburzeniu podstawową rolę odgrywają bardzo wysoka wrażliwość i niska samoocena, które skutkują problemami w relacjach społecznych i izolowaniem się od otoczenia.
- Osobowość narcystyczna – to m.in. brak empatii, potrzeba podziwu i wyolbrzymianie własnych osiągnięć.
Leczenie zaburzeń osobowości
W leczeniu zaburzeń osobowości stosuje się przede wszystkim psychoterapię. Czas trwania terapii często jest długi, ponieważ nieprawidłowe wzorce myślenia i zachowania są silnie utrwalone. Zdarza się, że konieczne jest włączenie farmakoterapii, która łagodzi skutki zaburzeń, np. natrętne myśli, chwiejność emocjonalną albo stany depresyjne.