Życie w domu, w którym dochodzi do przemocy, może z czasem bardzo mocno odbić się na osobie, która jej doświadcza. Nie zawsze są to sytuacje, po których zostają widoczne ślady na ciele. Czasem przemoc przybiera formę wyzwisk, gróźb, ciągłego kontrolowania, odbierania pieniędzy czy przekraczania granic w sferze seksualnej. Wspólnym elementem takich sytuacji jest poczucie zagrożenia i brak bezpieczeństwa we własnym domu. Przy długotrwałym doświadczaniu przemocy mogą pojawić się trudności emocjonalne, problemy z zaufaniem innym osobom, obniżona samoocena czy stany lękowe. Niektóre osoby przez długi czas próbują po prostu przetrwać kolejne trudne sytuacje, odkładając własne potrzeby na dalszy plan.
Terapia dla ofiar przemocy w rodzinie może pomóc lepiej zrozumieć własne doświadczenia, poradzić sobie z ich konsekwencjami i krok po kroku odzyskać poczucie wpływu na swoje życie.
Terapia dla ofiar przemocy w rodzinie — rodzaje przemocy domowej
Nie ma jednego sposobu, w jaki wygląda przemoc domowa. Czasem problem jest widoczny dla osób z zewnątrz, innym razem wszystko dzieje się za zamkniętymi drzwiami i przez długi czas pozostaje niezauważone. Przemoc fizyczna może wiązać się z biciem, szarpaniem czy innymi zachowaniami powodującymi obrażenia. Jej ślady bywają widoczne na ciele, choć nie zawsze tak jest. Zupełnie inaczej może wyglądać przemoc psychiczna, która często opiera się na groźbach, wyśmiewaniu, poniżaniu, manipulowaniu lub ciągłym podważaniu własnej wartości drugiej osoby. Pomoc dla ofiar przemocy w rodzinie może być potrzebna również wtedy, gdy dochodzi do molestowania seksualnego. Problemem może być także przemoc ekonomiczna, na przykład zabieranie zarobionych pieniędzy, kontrolowanie każdego wydatku albo celowe pozbawianie dostępu do środków potrzebnych do samodzielnego funkcjonowania.
Długotrwałe skutki przemocy w rodzinie
To, co dzieje się w domu, może zostać z osobą doświadczającą przemocy na długo po zakończeniu konkretnej sytuacji. Często nie chodzi wyłącznie o wspomnienia związane z tym, co się wydarzyło. Z czasem mogą pojawić się problemy z poczuciem własnej wartości, trudności w kontaktach z innymi, lęk przed podejmowaniem decyzji albo przekonanie, że niewiele można zmienić. U części osób rozwijają się również objawy depresyjne czy zaburzenia lękowe. Codzienne obowiązki mogą zacząć sprawiać większą trudność, a spotkania z innymi ludźmi stają się źródłem napięcia. Zdarza się też, że osoba po doświadczeniu przemocy wycofuje się z relacji, ponieważ trudno jej ponownie zaufać drugiemu człowiekowi.
Pomoc psychologiczna dla ofiar przemocy domowej jest szczególnie ważna w przypadku dzieci. Dziecko nie musi być bezpośrednio atakowane, aby odczuć skutki przemocy. Samo życie w domu pełnym strachu, krzyku i napięcia może zaburzać jego poczucie bezpieczeństwa. Mogą pojawić się kłopoty z nauką, trudności w kontaktach z rówieśnikami, wybuchy złości albo problemy z wyrażaniem własnych emocji. Warto również pamiętać, że sposób, w jaki dziecko obserwuje relacje między dorosłymi, może mieć znaczenie dla jego późniejszych związków i podejścia do konfliktów.
Terapia dla ofiar przemocy w rodzinie może być przestrzenią, w której można bezpiecznie mówić o swoich doświadczeniach i zastanowić się nad tym, jak wpłynęły one na obecne życie. Wspólna praca z terapeutą może dotyczyć między innymi poczucia własnej wartości, stawiania granic, trudności w relacjach oraz reakcji pojawiających się po doświadczeniu przemocy.
Jeżeli spotkałaś lub spotkałeś się z taką lub podobną formą przemocy, możesz skontaktować się ze mną albo zajrzeć na stronę terapia dla ofiar przemocy, gdzie znajdują się dodatkowe informacje. Nie trzeba czekać, aż sytuacja stanie się jeszcze trudniejsza, żeby poszukać wsparcia.
Terapia dla ofiar przemocy w rodzinie — jak rozmawiać z ofiarą?
Trzeba pamiętać, że rozmowa z osobą, która doświadcza przemocy, nie zawsze jest łatwa. Często nie wiadomo, co powiedzieć, żeby nie sprawić jej dodatkowej przykrości albo nie wywołać poczucia, że jest za coś obwiniana. W takiej sytuacji dobrze przede wszystkim pozwolić jej mówić własnym tempem i nie wymuszać zwierzeń. Warto też unikać komentarzy sugerujących, że powinna była wcześniej zareagować albo po prostu odejść. Dla osoby pozostającej w przemocowej relacji podjęcie takiej decyzji może być znacznie trudniejsze, niż wygląda to z perspektywy kogoś z zewnątrz. Zamiast naciskać, można zapytać, czego potrzebuje i w jaki sposób można jej pomóc.
Jak pomóc ofiarom przemocy w rodzinie? Jedną z możliwości jest przekazanie informacji o dostępnej pomocy psychologicznej i zachęcenie do rozmowy ze specjalistą. Można również pomóc w znalezieniu odpowiedniej placówki czy organizacji, jeśli osoba tego potrzebuje. Nie warto jednak podejmować za nią wszystkich decyzji ani stawiać jej ultimatum. Osoba doświadczająca przemocy powinna mieć przestrzeń na przygotowanie się do zmian i zastanowienie nad tym, czego chce. Ważne jest jednocześnie, aby nie pozostawała sama z problemem i wiedziała, gdzie może zwrócić się po profesjonalne wsparcie.
Paulina Kubś