Problemem, przed jakim staje współczesna psychiatria, są zaburzenia psychotyczne. Szacuje się, że około 3% populacji doświadczy epizodu psychotycznego, natomiast od około 1,5% do 5,5% ludzi spełni kryteria diagnostyczne zaburzenia o podłożu psychotycznym. Jeszcze nie tak dawno temat zaburzeń psychotycznych stanowił pewnego rodzaju tabu. Kojarzył się z czymś niezrozumiałym, wręcz niebezpiecznym. Jednak rozwój medycyny, a zwłaszcza psychoterapii i farmakoterapii, w znacznej mierze przyczynił się do zmian w postrzeganiu osób dotkniętych tego rodzaju zaburzeniami.
Czym są zaburzenia psychotyczne?
Zaburzenia psychotyczne są poważnymi schorzeniami o podłożu psychicznym. Charakteryzuje je zdezorganizowane myślenie, halucynacje, urojenia oraz utrata kontaktu z rzeczywistością. Nieprawidłowości te mogą mieć różny przebieg: postępujący, przewlekły, przemijający albo nawrotowy. Takie zaburzenia utrudniają codzienne funkcjonowanie i wymagają pilnej diagnozy psychiatry oraz wdrożenia leczenia.
Rodzaje zaburzeń psychotycznych
Wyróżniamy kilka rodzajów zaburzeń psychotycznych. Do najważniejszych z nich należą:
- schizofrenia – czyli przewlekłe zaburzenie z występującymi urojeniami oraz omamami słuchowymi,
- zaburzenia schizoafektywne – jest to połączenie schizofrenii z zaburzeniami nastroju takimi jak depresja czy mania,
- ostre i przemijające zaburzenia psychotyczne – często objawy występują nagle pod wpływem silnego stresu i trwają krótko, maksymalnie do 3 miesięcy,
- psychozy egzogenne (organiczne) – zaburzenia te wywołane są czynnikami zewnętrznymi, takimi jak alkohol, narkotyki czy nawet ciężkie infekcje,
- zaburzenia urojeniowe (paranoja).
Objawy zaburzeń psychotycznych
Do najczęstszych objawów zaburzeń psychotycznych zalicza się:
- halucynacje czyli tzw. omamy – jest to zmysłowe doświadczenie rzeczy nieistniejących, jak omamy wzrokowe, dotykowe czy słyszenie głosów,
- urojenia czyli fałszywe przekonania – osoba chora wierzy w nie pomimo dowodów na to, że coś nie jest prawdą,
- nagłe zmiany w zachowaniu – są to nieadekwatne do sytuacji reakcje emocjonalne, a także wycofanie z życia społecznego,
- dezorganizacja mowy i myślenia – wypowiedzi chorego są chaotyczne, ma trudności z logicznym myśleniem.
Objawy zaburzeń psychotycznych prowadzą do trudności w odróżnieniu iluzji od rzeczywistości.
Zaburzenia psychotyczne u dzieci
Zaburzenia o podłożu psychotycznym mogą wystąpić już u dzieci poniżej 13 roku życia. Są one jednak rzadkie. Charakteryzują się oderwaniem od rzeczywistości oraz omamami. Dzieci doświadczają halucynacji. Mogą być przekonane o posiadaniu nadludzkich mocy. Stan ten wymaga natychmiastowej konsultacji z psychiatrą i terapii rodzinnej.
Leczenie zaburzeń psychotycznych
Lekarz psychiatra stawia odpowiednią diagnozę na podstawie zebranego wywiadu i obserwacji. Leczenie opiera się na psychoterapii oraz podawaniu leków przeciwpsychotycznych. Często konieczne jest również włączenie w psychoedukację bliskich. Należy tu zaznaczyć, że wczesne zgłoszenie się do specjalisty znacznie zwiększa szansę na skuteczną terapię oraz powrót do prawidłowego funkcjonowania. Warto również skorzystać z pomocy, jaką jest grupa wsparcia. Istotne jest dostosowanie planu terapeutycznego do konkretnej sytuacji i osoby.