OCD, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, to schorzenie, które charakteryzują natrętne myśli (obsesje), połączone z przymusowym wykonywaniem czynności (kompulsji) pozornie służących redukcji lęku wywołanego przez obsesje. Przyczyny choroby są złożone, a w leczeniu najczęściej łączy się psychoterapię oraz farmakoterapię.
Przyczyny zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych
W rozwoju OCD ważną rolę odgrywają czynniki:
- Biologiczne – ryzyko zachorowania zwiększa występowanie schorzenia w rodzinie.
- Genetyczne – zaburzenia funkcjonowania neuroprzekaźników oraz nieprawidłowości w pracy pewnych obszarów mózgu.
- Psychologiczne – surowe wychowanie, stres i traumatyczne zdarzenia mogą wywołać OCD lub zaostrzyć jego przebieg.
Objawy OCD
Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne nazywa się potocznie nerwicą natręctw, ponieważ charakterystyczną cechą są natrętne myśli. Mogą one dotyczyć np.:
- lęku przed zanieczyszczeniami,
- potrzeby układania rzeczy w konkretny sposób,
- ciągłego analizowania, czy wykonało się takie czynności jak zamknięcie drzwi lub odłączenie żelazka od zasilania,
- rozpamiętywania zdarzeń z przeszłości,
- wyrządzenia czynów niezgodnych z własnym systemem wartości, np. skrzywdzenia bliskich lub bluźnierstwa.
Natrętne myśli skutkują kompulsjami, czyli przymusowym i wielokrotnym wykonywaniem pewnych czynności, np. sprawdzaniem zamknięcia drzwi. Czynności te mają zmniejszyć napięcie i zapobiec zdarzeniom, których obawia się chory.
Leczenie OCD
W leczeniu OCD wykorzystuje się różne nurty psychoterapii, w tym terapię psychodynamiczną i behawioralno-poznawczą. Czas trwania wynosi zazwyczaj od kilku miesięcy do kilku lat.
Pomocniczą rolę odgrywają techniki relaksacyjne, a w razie potrzeby farmakoterapia, najczęściej z zastosowaniem leków z grupy SSRI.
OCD relacyjne
Relacyjne zaburzenie obsesyjno-kompulsywne to forma OCD, czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego. Natrętne myśli są tutaj skoncentrowane na relacji z bliską osobą, a konkretnie na jej wadach lub na obawie przed rozpadem związku. Pierwsze objawy schorzenia zazwyczaj pojawiają się we wczesnej dorosłości, a leczenie polega głównie na psychoterapii.
Objawy OCD relacyjnego
Symptomy relacyjnego zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego to:
- ciągła niepewność co do trwałości związku,
- potrzeba nieustannego otrzymywania zapewnień o uczuciach ze strony drugiej osoby,
- brak dostrzegania zalet partnera i wyolbrzymianie jego wad, zarówno fizycznych, jak i psychicznych,
- pragnienie dokonywania zmian w zachowaniu i wyglądzie partnera,
- kompulsywne sprawdzanie działań drugiej osoby, na przykład w mediach społecznościowych, oraz wnikliwe analizowanie jej zachowań.
Te obawy i zachowania negatywnie wpływają na jakość relacji i nierzadko stają się przyczyną rozstania. Stanowią także bezpośrednie źródło cierpienia osoby z relacyjnym OCD. Obsesyjne myśli nie są bowiem chciane, wywołują poczucie wstydu i obniżają poczucie własnej wartości.
Jak wygląda leczenie relacyjnego OCD?
Relacyjne OCD utrudnia zbudowanie szczęśliwego związku opartego na wzajemnym zaufaniu i szacunku, dlatego wymaga odpowiedniego leczenia. Psychoterapia umożliwia osobie zmagającej się z tym zaburzeniem zrozumienie mechanizmów jego działania.
Terapeuta pomaga pacjentowi zidentyfikować przyczyny braku wiary w partnera oraz w trwałość związku. Często są one związane z negatywnymi, a czasem traumatycznymi doświadczeniami z przeszłości, nadmiernym perfekcjonizmem oraz niską pewnością siebie. W procesie leczenia kluczowe znaczenie ma przepracowanie tych trudności.