Terapia behawioralno-poznawcza (CBT) koncentruje się na związku pomiędzy myślami i przekonaniami, a sposobem zachowania człowieka. Zakłada możliwość zmiany dysfunkcyjnych schematów poprzez rozwijanie prawidłowych sposobów myślenia i reagowania. Ważne elementy terapii CBT to restrukturyzacja poznawcza, ekspozycja na bodźce, dialog z wewnętrznym krytykiem, dziennik myśli i eksperymenty behawioralne.
Restrukturyzacja poznawcza
Restrukturyzacja poznawcza w CBT oznacza zakwestionowanie dysfunkcyjnych wzorców myślenia i zachowania. Terapeuta skłania pacjenta do poszukiwań dowodów świadczących za i przeciw różnym przekonaniom. W rezultacie okazuje się, że znaczna część z nich była błędna.
Ekspozycja na bodźce
W pracy z osobami z zaburzeniami lękowymi stosuje się m.in. ekspozycję na bodźce. Oznacza to stopniowe i kontrolowane konfrontowanie pacjenta z sytuacjami, rzeczami lub myślami, które wywołują lęk. Regularne powtarzanie tego ćwiczenia sprawia, że reakcja lękowa ulega redukcji i dochodzi do korekty błędnych przekonań.
Dziennik myśli w terapii CBT
W ramach terapii pacjent może prowadzić dziennik, w którym zapisuje myśli i emocje pojawiające się w konkretnych sytuacjach. Dzięki temu łatwiej jest zidentyfikować dysfunkcyjne przekonania.
Dialog z wewnętrznym krytykiem
Przydatnym elementem terapii CBT, szczególnie w przypadku pacjentów z niskim poczuciem własnej wartości, jest wsłuchiwanie się w głos wewnętrznego krytyka i rozmowa z nim. Terapeuta zachęca pacjenta do zadawania takich pytań jak: „W jakim celu mnie krytykujesz?” albo „W jaki sposób twój głos miałby być dla mnie pomocny?”.
Eksperymenty behawioralne
Ważny element terapii CBT stanowią też eksperymenty, które umożliwiają pacjentowi weryfikację słuszności swoich przekonań. Np. osoba, która uważa, że nikt nie liczy się z jej zdaniem, jest zachęcana do wyrażania swoich opinii podczas rozmów.