Terapia krótkoterminowa to proces, który trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Sprawdza się przede wszystkim w sytuacjach kryzysowych oraz wtedy, gdy przyczyny problemów pacjenta są łatwe do zdefiniowania. Cele leczenia można osiągnąć poprzez zastosowanie różnych nurtów terapeutycznych. Popularne rodzaje terapii krótkoterminowej to terapia poznawczo-behawioralna (CBT), terapia skoncentrowana na rozwiązaniach, terapia systemowa oraz intensywna krótkoterminowa terapia psychodynamiczna.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) zakłada, że ludzkie myśli i zachowania kształtują się w wyniku nauki. Można zmodyfikować dysfunkcyjne sposoby reagowania poprzez wzmacnianie pozytywnych schematów. W tym celu wykorzystuje się m.in. restrukturyzację poznawczą oraz dialog z wewnętrznym krytykiem.
Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR)
Charakterystyczną cechą TSR jest brak analizowania przyczyn problemu. Zamiast tego terapeuta pomaga pacjentowi określić własne potrzeby i wykreować pożądany obraz przyszłości. Następnie wspiera go w poszukiwaniu rozwiązań, które umożliwiają osiągnięcie celów.
Terapia systemowa
Terapia systemowa skupia się na funkcjonowaniu pacjenta w otoczeniu, czyli rodzinie, parze lub grupie społecznej. To podejście zakłada, że problemy jednostki zawsze są powiązane z dysfunkcjami, które występują w jej systemie. Ważne jest zatem przyjrzenie się interakcjom i sposobom komunikacji w otoczeniu.
Intensywna krótkoterminowa terapia psychodynamiczna (ISTDP)
Intensywna krótkoterminowa terapia psychodynamiczna opiera się na tych samych założeniach co zwykła terapia psychodynamiczna. Kładzie nacisk na związek między stanem emocjonalnym i sposobem funkcjonowania a świadomością i podświadomością. Ważną rolę odgrywa m.in. praca z obronami frontowymi, czyli mechanizmami obronnymi, które utrudniają współpracę z terapeutą.