Narkomania to jedno z najcięższych i najbardziej destrukcyjnych uzależnień. Narkotyki szybko uzależniają i powodują szkody zarówno psychiczne, jak i fizyczne, dlatego osoby, które zdecydowały się na walkę z nałogiem, potrzebują dobrego wsparcia. Terapia narkomanii jest procesem długotrwałym, ale przynosi bardzo dobre rezultaty.
Etapy terapii narkomanii
Proces leczenia możemy podzielić na kilka etapów: detoksykację, terapię podstawową i terapię pogłębioną. Poniżej przedstawiamy ich przebieg.
Detoksykacja
Detoksykacja, czyli odtrucie organizmu, często odbywa się pod nadzorem medycznym, ponieważ po odstawieniu narkotyków występuje zespół abstynencyjny. Jego objawy to silny głód narkotykowy, bóle mięśni i stawów, dreszcze, poty, nudności, wymioty, biegunki, bóle brzucha, bezsenność, drażliwość, silny lęk. Odpowiednie leki są w stanie złagodzić te dolegliwości, a tym samym ułatwiają osobie uzależnionej walkę z nałogiem.
Terapia podstawowa
Dopiero po zakończeniu detoksykacji możemy rozpocząć właściwą pracę terapeutyczną. Pierwsze tygodnie to tak zwana terapia podstawowa, w której skupiamy się na tym, aby pacjent zrozumiał i poznał mechanizmy uzależnienia. Dzięki temu klient uczy się rozpoznawać wyzwalacze, czyli sytuacje i zdarzenia, które skłaniają go do sięgnięcia po narkotyki. Czasami terapia podstawowa odbywa się w zakładzie zamkniętym, ale w wielu sytuacjach nie jest to konieczne.
Terapia pogłębiona
Następnie przechodzimy do terapii pogłębionej. Skupiamy się tutaj między innymi na przyczynach problemu, czyli na tym, co skłoniło pacjenta do zażywania narkotyków. Wiele osób sięga po nie z powodu trudnych emocji, takich jak lęk, smutek czy poczucie pustki. Motywację często stanowią również doświadczenia z przeszłości, czyli traumy i problemy rodzinne. Narkotyki mogą wtedy pełnić funkcję ucieczki od rzeczywistości lub sposobu radzenia sobie z napięciem.
Jednocześnie pracujemy nad tym, aby pacjent wrócił w pełni do życia społecznego. Narkomania powoduje bowiem problemy w relacjach międzyludzkich, prowadzi do utraty zaufania oraz izolacji od bliskich i otoczenia.
Terapia grupowa jako wsparcie indywidualnej terapii narkomanii
W pracy z osobami uzależnionymi od narkotyków często łączymy terapię indywidualną z terapią grupową. W terapii grupowej bierze udział kilka albo kilkanaście osób, które spotykają się regularnie, oczywiście zawsze pod kontrolą doświadczonego terapeuty.
Członkowie grupy dzielą się swoimi doświadczeniami i wspierają wzajemnie w walce z nałogiem. Dzięki temu osoba uzależniona ma poczucie zrozumienia, a jednocześnie może pracować nad rozwojem umiejętności społecznych.
Rodzaje narkotyków
Obecnie raczej nie stosujemy już podziału na narkotyki twarde i miękkie. Taka klasyfikacja sugeruje bowiem, że istnieją narkotyki mniej szkodliwe dla człowieka.
Możemy natomiast wyróżnić opiaty, kanabinole i środki pobudzające.
Opiaty i opioidy
To grupa substancji, które są pozyskiwane z maku lekarskiego (opiaty) lub jego syntetycznych odpowiedników (opioidy). Działają na receptory opioidowe w mózgu i naśladują naturalne endorfiny. Osoby, które je zażywają, odczuwają „wyłączenie” bólu fizycznego i emocjonalnego.
Do tej grupy należą heroina, morfina, kodeina oraz silne leki przeciwbólowe (np. fentanyl, oksykodon).
To jedne z najsilniej uzależniających substancji. Przy próbach odstawienia występuje bardzo bolesny zespół abstynencyjny. Z tego powodu uzależnieni często wymagają hospitalizacji podczas pierwszego etapu leczenia.
Kanabinole
To pochodne konopi indyjskich, których głównym składnikiem psychoaktywnym jest THC. Wiąże się on z receptorami w mózgu, powoduje rozluźnienie, ale niekiedy także lęk czy paranoję.
Do tej grupy należą haszysz i marihuana. Marihuana, pozyskiwana z kwiatostanów konopi, zawiera zazwyczaj do 5% THC. Jednak w przypadku niektórych odmian może to być nawet 15%.
Haszysz jest produkowany z żywicy konopi i wyróżnia się wyższym stężeniem THC – do 20%.
Środki pobudzające (stymulanty)
Stymulanty gwałtownie zwiększają poziom dopaminy i noradrenaliny. Osoba, która je zażyła, odczuwa przypływ energii, wzrost pewności siebie i czujności. Jednak po fazie pobudzenia następuje głęboki zjazd, czyli pogorszenie nastroju i wycieńczenie.
Ta grupa obejmuje kokainę, amfetaminę, metamfetaminę oraz MDMA (ecstasy).
Środki halucynogenne (psychodeliki)
To substancje, które w drastyczny sposób zmieniają sposób przetwarzania bodźców zmysłowych. Po ich zażyciu człowiek może doświadczyć wizji, omamów i zmiany poczucia własnej jaźni. Dokładne efekty są trudne do przewidzenia, dlatego środki halucynogenne są bardzo niebezpieczne.
Zaliczamy do nich LSD, psylocybinę (grzyby), DMT i meskalinę.
