Psychoterapia Gestalt to jedna z terapii humanistycznych, która kładzie nacisk na świadomość bycia tu i teraz. Rola terapeuty polega tutaj na tym, aby pomóc pacjentowi odkryć samego siebie. Ten nurt znalazł zastosowanie w terapii lęku, zaburzeń odżywiania czy uzależnień. Jest też odpowiedni dla osób zainteresowanych samorozwojem.
Na czym polega psychoterapia Gestalt?
Psychoterapia humanistyczna Gestalt koncentruje się na teraźniejszości, co odróżnia ją od psychoanalizy czy terapii psychodynamicznej. Zamiast analizować przeszłość terapeuta pomaga klientowi lepiej poznać samego siebie, swoje emocje i granice.
Najważniejsze zasady dla pacjentów opracował Claudio Naranjo, jeden z uczniów Fritza Perlsa, czyli twórcy metody Gestalt. Jest ich 9:
- Żyj teraz. Zajmuj się teraźniejszością, a nie przeszłością lub przyszłością.
- Żyj tutaj. Dawaj sobie radę z tym, co obecne, a nie z tym, czego nie ma.
- Przestań sobie coś wyobrażać. Doświadczaj tego, co realne.
- Powstrzymaj niepotrzebne myślenie. Zamiast tego smakuj, spostrzegaj i doświadczaj otoczenia.
- Wyrażaj siebie, zamiast manipulować, wyjaśniać, oceniać czy osądzać.
- Doświadczaj nieprzyjemności i bólu tak samo jak przyjemności.
- Nie akceptuj żadnego „powinienem” czy „muszę” innego niż twoje własne.
- Weź pełną odpowiedzialność za swoje czyny, uczucia i myśli.
- Bądź sobą. Poddaj się byciu takim, jakim jesteś.
Techniki wykorzystywane w terapii Gestalt
Popularne techniki tego nurtu to:
- technika pustego krzesła – pacjent prowadzi dialog z ważną osobą (nieobecną fizycznie), aby lepiej zrozumieć własne emocje i konflikty,
- praca z ciałem – terapeuta pomaga klientowi dostrzec reakcje organizmu, które mogą odzwierciedlać ukryte emocje,
- odgrywanie ról – klient wciela się w różne osoby ze swojego życia, aby spojrzeć na problem z ich perspektywy,
- praca z emocjami „tu i teraz” – pacjent skupia się na emocjach i doświadczeniach, które pojawiają się w trakcie aktualnej rozmowy.
Jak długo trwa terapia Gestalt i kto może w niej uczestniczyć?
Psychoterapia humanistyczna Gestalt zazwyczaj jest terapią długoterminową – trwa od kilku miesięcy do kilku lat, w zależności od indywidualnej sytuacji pacjenta. Spotkania odbywają się zwykle raz w tygodniu.
Ten nurt umożliwia efektywną pracę zarówno z osobami dorosłymi, jak i z młodzieżą oraz dziećmi.
Historia terapii humanistycznej Gestalt
Terapia Gestalt to nurt psychoterapii, który zaczęli rozwijać w latach 30. XX wieku Frederick (Fritz) i Laura Perlsowie. Małżeństwo postanowiło odejść od klasycznej psychoanalizy Freuda i stworzyło własne podejście oparte na integracji psychologii, filozofii i doświadczenia interpersonalnego. Po emigracji z Niemiec rozwijali swoją koncepcję najpierw w Republice Południowej Afryki, a następnie w Nowym Jorku.
Ważnym momentem w historii tego nurtu okazał się rok 1951. To właśnie wtedy ukazała się książka „Terapia Gestalt: Pobudzenie i rozwój osobowości człowieka”, którą napisał Fritz Perls we współpracy z Paulem Goodmanem i Ralphem Hefferline’em. Publikacja ta stała się fundamentem terapii Gestalt, która podkreśla znaczenie świadomości, doświadczenia i osobistego rozwoju.
W Polsce psychologowie i terapeuci zaczęli interesować się tym nurtem w latach 70. W 1996 r. Zofia i Jacek Pierzchałowie założyli w Krakowie Ośrodek Gestalt przy Polskim Towarzystwie Psychologicznym. W 1993 r. powstało Stowarzyszenie Szkoły Psychoterapeutów i Trenerów, czyli program szkoleniowy dla przyszłych terapeutów Gestalt.
Inne terapie humanistyczne
Oprócz terapii Gestalt wyróżniamy takie terapie humanistyczne jak:
- Psychoterapia skoncentrowana na osobie (zwana także psychoterapią zorientowaną na klienta oraz terapią rogersowską) – jej twórcą był Carl Ransom Rogers. Zakładał on, że każdy człowiek posiada naturalną tendencję do rozwoju i samorealizacji. Problemy psychiczne pojawiają się wtedy, gdy brakuje akceptacji lub człowiek musi żyć zgodnie z oczekiwaniami innych zamiast w zgodzie ze sobą.
- Focusing – tę metodę opracował Eugene Gendlin. Jest to metoda oparta na wsłuchiwaniu się w subtelne sygnały płynące z ciała i emocji. Zakłada, że ciało „wie” więcej, niż potrafimy od razu ująć słowami.
- Terapia skoncentrowana na emocjach (EFT) – terapia została rozwinięta m.in. przez Lesliego Greenberga. Zakłada, że emocje są podstawowym źródłem informacji o naszych potrzebach, relacjach i doświadczeniach.
Podsumowanie – co to jest terapia humanistyczna Gestalt?
Psychoterapia humanistyczna Gestalt to nurt terapeutyczny, który nie zajmuje się analizą przyczyn problemów, lecz wsparciem samorozwoju. Terapeuta pomaga pacjentowi budować samoświadomość i uczy go, jak skupiać uwagę na tym, co dzieje się tutaj i teraz. Do nurtu humanistycznego należy także kilka innych metod terapeutycznych. Łączy je to, że koncentrują się na potencjale człowieka i lepszym rozumieniu samego siebie.
