Nowoczesna psychoterapia korzysta z różnych narzędzi. W pracy z pacjentami możemy sięgać między innymi po arteterapię, która pomaga wyrazić emocje oraz po ćwiczenia relaksacyjne.
Czym jest arteterapia?
Arteterapia to terapia przez sztukę, czyli metoda terapeutyczna, w której pacjent wyraża emocje i myśli poprzez działania twórcze. Wykorzystujemy różne formy artystyczne, dlatego wyróżniamy:
- plastykoterapię,
- muzykoterapię,
- filmoterapię,
- choreoterapię,
- teatroterapię,
- biblioterapię i bajkoterapię.
Za prekursora terapii przez sztukę uznajemy brytyjskiego artystę Adriana Hilla. To on w 1942 r. wprowadził termin arteterapii, po tym jak zaobserwował leczniczy wpływ twórczości na pacjentów. Metoda szybko się rozwinęła, ponieważ w tym czasie w szpitalach pojawiało się wielu weteranów II wojny światowej, którzy zmagali się z psychicznymi skutkami udziału w walkach.
W Polsce arteterapia zyskała popularność na przełomie lat 80. i 90., głównie za sprawą Zbigniewa Hory.
Obecnie wykorzystujemy arteterapię przede wszystkim w pracy z pacjentami, którzy:
- zmagają się z zespołem stresu pourazowego,
- mają problem z wyrażeniem myśli i uczuć,
- przechodzą depresję (według metaanaliz terapia przez sztukę łagodzi objawy depresyjne m.in. u kobiet z rakiem piersi),
- są w spektrum autyzmu,
- cierpią z powodu stresu i lęku.
Ponadto arteterapia odgrywa ważną rolę w pracy z dziećmi i wspiera ich rozwój emocjonalny. Z kolei w przypadku seniorów wspomaga pamięć i koncentrację oraz poprawia sprawność manualną.
Techniki relaksacyjne w terapii
Techniki relaksacyjne, które możemy z powodzeniem włączyć w terapię, to:
- progresywna relaksacja mięśni (metoda Jacobsona) – podczas tej praktyki pacjent naprzemiennie napina i rozluźnia poszczególne partie mięśni, co uczy rozpoznawać napięcie w ciele,
- wizualizacje – człowiek wyobraża sobie bezpieczną przestrzeń (np. las albo plażę), próbuje ją usłyszeć i poczuć,
- techniki oddechowe – m.in. oddychanie przeponowe albo metoda 4-7-8 (wdech nosem przez 4 sekundy, zatrzymanie na 7 sekund i wydech ustami przez 8 sekund),
- trening Schultza – technika głębokiej relaksacji, która opiera się na autosugestii, a dokładniej wywoływaniu wrażeń ciężkości i ciepła w ciele,
- mindfulness (trening uważności) – polega na skupieniu uwagi na obecnej chwili, przy jednoczesnej obserwacji doznań, jakie płyną z ciała.
Te metody nie tylko redukują stres, który pacjent odczuwa w danej chwili, ale także uczą go, jak reagować np. w razie ataku paniki. To szczególnie ważne m.in. dla osób, które cierpią na zespół stresu pourazowego.
Badania naukowe potwierdzają pozytywny wpływ wielu technik relaksacyjnych. Co więcej, ich efekty wykraczają poza samopoczucie psychiczne. Techniki relaksacyjne obniżają ciśnienie tętnicze i wspomagają pracę serca.
Najlepsze rezultaty można uzyskać dzięki regularnej praktyce. Dlatego powinniśmy nie tylko wykonywać ćwiczenia relaksacyjne podczas sesji terapeutycznych, lecz także zachęcać pacjentów do tego, aby samodzielnie powtarzali je w domu.
