Rozważając współczesną praktykę
O współczesnej psychoterapii coraz trudniej mówić bez uwzględnienia różnic kulturowych, społecznych czy środowiskowych, z którymi terapeuci spotykają się w swojej pracy. Z tego powodu superwizja w psychoterapii systemowo-kulturowej jest ważnym elementem przyglądania się własnej praktyce. Wraz z globalizacją zmieniają się również potrzeby osób szukających pomocy, a psychoterapia systemowa online pozwala pracować z klientami mieszkającymi w różnych miejscach, również poza granicami kraju. Dla terapeuty oznacza to czasem konieczność spojrzenia na znane problemy z zupełnie innej strony. Superwizja może być wtedy miejscem, w którym można spokojnie omówić konkretną sytuację, własne wątpliwości czy trudności pojawiające się podczas sesji. Wartość takiego spojrzenia na proces psychoterapii została podkreślona również w pracy Sue Fishera i Rogera Greenberga „Psychoterapia: Praktyka i teoria”.
Psychoterapia systemowa online — nowe możliwości
Przeniesienie terapii do przestrzeni internetowej sprawiło, że miejsce zamieszkania nie musi już decydować o wyborze terapeuty. Psychoterapia systemowa online może być rozwiązaniem dla osób, które nie mają w swojej okolicy dostępu do odpowiedniej pomocy albo z innych względów wolą spotkania przez internet. W przypadku interwencyjnej psychoterapii systemowo-kulturowej istotne jest również to, że klient może pochodzić z zupełnie innego środowiska niż terapeuta. Różnice językowe, kulturowe czy społeczne mogą pojawiać się w rozmowie częściej, niż mogłoby się początkowo wydawać. Sama forma online nie usuwa takich różnic, ale daje możliwość pracy z osobą, która bez tej formy kontaktu mogłaby mieć trudności ze znalezieniem odpowiedniego specjalisty.
Psychoterapia systemowa online znajduje swoje miejsce również w założeniach Interwencyjnej Psychoterapii Systemowo-Kulturowej (IPSK).
Wśród powodów, dla których może być istotna dla klienta, warto wymienić:
- Dostęp niezależny od miejsca — nie każdy mieszka w mieście, w którym łatwo znaleźć specjalistę odpowiadającego jego potrzebom. Spotkania online pozwalają ominąć część ograniczeń związanych z odległością i dostępnością usług psychoterapeutycznych.
- Różnorodność kulturowa — terapeuta i klient nie zawsze mają podobne doświadczenia czy sposób patrzenia na relacje, rodzinę i codzienne problemy. W pracy systemowo-kulturowej te różnice mogą być ważną częścią rozmowy i wymagają uważnego podejścia.
- Indywidualne podejście — IPSK zakłada dostosowanie sposobu pracy do konkretnej osoby. Nie ma więc potrzeby trzymania się jednego schematu, gdy sytuacja klienta wymaga innego rozwiązania. Terapia online daje pod tym względem sporo swobody.
- Zaangażowanie klienta — w metodzie IPSK ważne jest również to, aby klient sam przyglądał się swoim doświadczeniom i próbował je porządkować. Spotkania online mogą być jednym z elementów takiej pracy, również pomiędzy kolejnymi sesjami.
- Inne formy pomocy — psychoterapia nie zawsze funkcjonuje w oderwaniu od pozostałych sposobów leczenia. W razie potrzeby może być łączona z innymi metodami terapeutycznymi czy farmakoterapią, zgodnie z sytuacją i potrzebami klienta.
Trudno więc sprowadzić znaczenie psychoterapii systemowej online wyłącznie do wygody. Dla części osób jest to po prostu sposób na dotarcie do specjalisty, którego inaczej trudno byłoby znaleźć. W pracy systemowo-kulturowej dochodzi do tego możliwość uwzględnienia historii i środowiska konkretnego człowieka. Ma to znaczenie szczególnie dziś, kiedy wiele osób zmienia miejsce zamieszkania, żyje pomiędzy różnymi kulturami albo na co dzień funkcjonuje w środowisku innym od tego, w którym dorastało.
Szacunek w relacji jako podstawa efektywnej terapii
Bez zaufania trudno wyobrazić sobie dobrą relację terapeutyczną. Klient musi mieć poczucie, że może mówić o swoich doświadczeniach bez obawy przed oceną czy niezrozumieniem. Dotyczy to również sytuacji, gdy jego sposób myślenia lub zachowania wynika z odmiennego tła kulturowego. Superwizja online może pomóc terapeucie zatrzymać się przy takich sytuacjach i zastanowić nad tym, co dzieje się w relacji z klientem. Jest to okazja do sprawdzenia własnych reakcji i spojrzenia na prowadzoną terapię z pewnego dystansu.
Szacunek nie oznacza przecież, że terapeuta musi znać wszystkie różnice kulturowe, z jakimi może się spotkać. Ważniejsza wydaje się gotowość do słuchania i przyjęcia tego, że klient może patrzeć na daną sprawę inaczej. Jeśli trudności, z którymi się mierzysz, są związane również ze zmianą środowiska albo różnicami kulturowymi i społecznymi, terapia online może być jedną z dostępnych form pomocy. Z perspektywy terapeuty superwizja daje natomiast możliwość lepszego zrozumienia takich sytuacji i zastanowienia się, jak prowadzić dalszą pracę.
Dostępność i elastyczność — zalety wsparcia online
Superwizja prowadzona online ma również bardzo praktyczną zaletę — nie wymaga, aby terapeuta i superwizor znajdowali się w tym samym miejscu. Można dzięki temu korzystać z konsultacji także wtedy, gdy specjalista pracuje w innym mieście czy kraju. Dla osób rozwijających własny warsztat może mieć znaczenie również możliwość wyboru superwizora ze względu na jego doświadczenie, a nie tylko lokalizację gabinetu. Regularne spotkania ułatwiają omawianie sytuacji pojawiających się w codziennej pracy i wracanie do kwestii, które wymagają większego namysłu.
Z terapią online sytuacja wygląda podobnie. Dla jednej osoby najważniejsze będzie to, że nie musi dojeżdżać do gabinetu, dla innej — możliwość spotkania z terapeutą mieszkającym w innym mieście. Sesję można odbyć z miejsca, w którym klient ma zapewnioną prywatność i czuje się swobodnie. Oczywiście nie w każdym przypadku internetowa forma spotkań będzie odpowiednia, ale dla wielu osób stanowi wygodne rozwiązanie. Może też ułatwić utrzymanie regularnego kontaktu, co w procesie terapii ma niemałe znaczenie.
Każdy klient przychodzi do terapii z własnym bagażem doświadczeń. Niektóre z nich są bardzo osobiste, inne wynikają z rodziny, środowiska czy kultury, w której dorastał. Psychoterapia systemowa online może stworzyć miejsce do spokojnego przyjrzenia się tym elementom i poukładania ich we własnym tempie. W podejściu systemowo-kulturowym ważne jest również stopniowe przejmowanie przez klienta większej odpowiedzialności za siebie, także w trakcie samej terapii. Rolą terapeuty nie jest więc podawanie gotowych odpowiedzi, ale towarzyszenie klientowi w szukaniu własnego rozumienia jego sytuacji.
Kliknij i dowiedz się więcej o psychoterapii indywidualnej
Rozwój osobisty terapeuty — serce skutecznej terapii
Superwizja metodą IPSK online, proponowana przez Paulinę Kubś, zwraca uwagę nie tylko na techniki stosowane podczas terapii. Ważny jest także sam terapeuta i jego osobisty rozwój. Praca z drugim człowiekiem może wywoływać emocje, uruchamiać własne skojarzenia albo stawiać przed terapeutą pytania, na które trudno odpowiedzieć od razu. Możliwość omówienia takich sytuacji podczas superwizji pomaga spojrzeć na nie z większym dystansem. Rozwijanie warsztatu i praca nad sobą idą więc tutaj ze sobą w parze, co może przekładać się na jakość kontaktu z klientem.
Wnioski
Superwizja w psychoterapii systemowo-kulturowej jest jednym ze sposobów, w jaki terapeuta może przyglądać się swojej pracy i szukać nowych rozwiązań w trudniejszych sytuacjach. Szczególnie potrzebne może być to osobom, które dopiero zaczynają pracę jako psychoterapeuta czy psycholog praktyk i nie mają jeszcze dużego doświadczenia w samodzielnym prowadzeniu gabinetu. Nie zawsze chodzi przecież o brak wiedzy. Czasami potrzebna jest po prostu rozmowa z kimś, kto spojrzy na konkretną sytuację z boku. Dzięki superwizji można rozwijać własny warsztat, sprawdzać przyjęte sposoby pracy i zastanawiać się, jak lepiej odpowiadać na potrzeby osób pochodzących z różnych środowisk.
Superwizja online daje przy tym możliwość kontaktu z osobami posiadającymi różne doświadczenia zawodowe, niezależnie od tego, gdzie znajduje się ich gabinet. To szczególnie przydatne, gdy terapeuta szuka określonego rodzaju wsparcia albo chce omówić przypadek z kimś, kto zna specyfikę jego pracy. Nie zastępuje to oczywiście własnego doświadczenia ani dalszego kształcenia. Jest raczej dodatkową przestrzenią, w której można zatrzymać się nad tym, co dzieje się w codziennej praktyce.
Wykorzystanie superwizji w interwencyjnej psychoterapii systemowo-kulturowej może więc pomagać terapeutom zarówno w rozwijaniu umiejętności, jak i w lepszym rozumieniu własnej pracy. Przydaje się wtedy, gdy pojawia się trudna sytuacja, brak pomysłu na dalsze działanie albo potrzeba spojrzenia na problem z innej strony. Dotyczy to również pracy z osobami, które nie mieszczą się w dość sztywnych specjalizacjach samej autorki metody. Superwizja może dać potrzebny pomysł, nowe spojrzenie, a czasem po prostu wentyl emocjonalny, który podczas pracy we własnym gabinecie jest ogromnie istotny. W tym sensie psychoterapia online może być nie tylko formą prowadzenia terapii, lecz także przestrzenią dalszego rozwoju i wymiany doświadczeń.
