Uzależnienie behawioralne oznacza, że człowiek odczuwa silny przymus wewnętrzny, aby wykonywać pewne czynności, np. grać na komputerze albo robić zakupy. Brak możliwości realizacji tych działań skutkuje silnym napięciem psychicznym i lękiem. Przyczyny zaburzeń behawioralnych są złożone, a w leczeniu najważniejszą rolę odgrywa psychoterapia.
Rodzaje uzależnień behawioralnych
Istnieje wiele zaburzeń behawioralnych. Do tych najpopularniejszych zaliczamy:
- Uzależnienia od nowych technologii – oznaczają ciągłą potrzebę korzystania z internetu, gier czy smartfona, nierzadko kosztem snu, pracy i spędzenia czasu z bliskimi.
- Pracoholizm – charakteryzuje się przymusem nieustannej pracy. Pracoholik odczuwa rozdrażenienie i lęk, kiedy nie może pracować, nieustannie myśli o sprawach zawodowych i nie potrafi wypoczywać.
- Uzależnienie od zabiegów medycyny estetycznej (estetoreksja) – to jedno z nowszych zaburzeń behawioralnych. Osoba, która zmaga się z tym problemem. obsesyjnie szuka w sobie niedoskonałości i dąży do ich poprawy poprzez zabiegi, pomimo braku wskazań medycznych. Często ma to związek z niską samooceną i presją społeczną.
- Nałogowy hazard – objawia się utratą kontroli nad grą, nawet wtedy, gdy prowadzi ona do poważnych strat finansowych.
- Zakupoholizm – oznacza kompulsywne nabywanie przedmiotów, pomimo braku realnej potrzeby ich posiadania. Zakupoholicy często ukrywają swoje działania przed najbliższą rodziną – chowają zakupione rzeczy i paragony oraz kłamią w sprawie wydatków. Impulsywne zakupy czasami prowadzą do problemów finansowych.
- Kompulsywne objadanie się – to zaburzenie odżywiania, w którym człowiek spożywa impulsywnie duże ilości jedzenia pomimo braku łaknienia.
Przyczyny zaburzeń behawioralnych
Zaburzenia behawioralne mają złożone przyczyny. Ważną rolę w ich rozwoju odgrywają czynniki psychologiczne, czyli niska samoocena, brak umiejętności panowania nad stresem albo niedojrzałość emocjonalna. Warto zauważyć, że osoba chora często wykonuje pewne czynności po to, żeby stłumić lęk lub inne trudne emocje.
Ryzyko wzrasta w przypadku ludzi, którzy wychowali się w dysfunkcyjnej rodzinie albo
albo zmagają się z presją rówieśniczą.
Jednak nie bez znaczenia są czynniki biologiczne – uzależnieniom behawioralnym sprzyjają pewne zaburzenia biochemiczne i neurologiczne.
Leczenie zaburzeń behawioralnych
W leczeniu zaburzeń behawioralnych najważniejszą rolę odgrywa psychoterapia. Dobre efekty przynoszą różne nurty terapeutyczne, np. behawioralno-poznawczy, psychodynamiczny albo całościowy.
W uzasadnionych przypadkach psychoterapia może być połączona z farmakoterapią. Często przydatne są nie tylko leki psychotropowe, ponieważ niektóre uzależnienia przynoszą szkody fizyczne. Jako przykład możemy wskazać kompulsywne jedzenie, które sprzyja otyłości, cukrzycy i chorobom serca.
Warto zauważyć, że skutki uzależnienia behawioralnego często odczuwa dotkliwie najbliższe otoczenie. Z tego powodu czasem proponujemy pacjentowi terapię indywidualną lub rodzinną, która służy naprawie zaburzonych relacji.
